این نوشته را ژانین باککر در تارگاه Livius نوشته است، برگردان بخش پنجم آن به پارسی بی هیچ کمی و کاستی اینجا گذاشته شده است. ولی در پایان، پس از برگردان بخش دهم، به پرسش ها و ناگفته هایی درباره بخش هایی از این نوشته پرداخته خواهد شد.

ساختمان سازی: ارکتیوم

نمونه دیگر تقلید اندیشه های هنری در ارکتیوم آکروپلیس آتنی یافت می شود. این پس از پارتنون در بین 425 تا 409 پ.ز.م در زمان جنگ با اسپارتا ساخته شد. برای سوژه کنونی، ما تنها به یک بخش از این آرمگاه پیچیده توجه می کنیم: کاریاتید ها.

در یکی از بال های ارکتیوم، این تندیس های زنان، سقف را بر روی سرشان نگاه داشته اند. آنها نخستین نمونه های این گونه ستون در یونان نیستند: کاریاتید های گنجینه سیفنیان در دلفی، نخستین بودند، و بر اساس چند تاریخ نگار هنر، پس از پیروزی یونان بر ایرانیان در سال 479 پ.ز.م بر پا شدند.

کاریاتید های آتنی

نکته این است که چگونه و از کجا این زنان به هنر یونان شناخته شدند. یک پاسخ را ویتریوویس می دهد، یک ساختمان ساز رومی که یک کتابچه به نام "در ساختمان سازی" منتشر کرد:

" همه باید آرزوی دانسته هایی در مورد ریشه آن تندیس های آزینی زنانه را داشته باشید، که کاریاتید نام دارند، من در موردش با این داستان توضیح خواهم داد. کاریا، شهر ای در پلوپونس، برای جنگ با یونانیان به ایرانیان پیوست. در پاسخ به این خیانت، پس از آنکه به همراه یک پیروزی پر شکوه خود را از قید ایرانیان رها کردند، و یک جنگ بر علیه کاریایی ها در گرفت. کاریا به دست یونان نابود شد، همه مردمان را کشتند و زنان به بردگی درآمدند. برای اطمینان از اینکه این شرایط بهتر یادآوری شود، و طبیعت این تنبیه همیشگی بماند، یونانیان پیروز، زنان را آزین شده، و در شکل زجر کشیدن در زیر جایی که گذاشته شده بودند، نمایش دادند تا جبران گناه ای که شهرشان انجام داده است را داده باشند. برای همین، ساختمان ساز های باستان، در آن آرامگاه بزرگ این کار را به وسیله این تندیس ها کردند، تا یادگار گناه کاریایی ها به آیندگان نیز برسد. "
[ویتریوویس، در ساختمان سازی 1.1.5]

یک کاریاتید در گنجینه سیفنوس در دلفی

به سخن ای دیگر، کاریاتید ها نه تنها تندیس هایی با کاربرد ستون هستند، بلکه یک اندیشه را بیان می کنند: از شما انتظار نمی رود که با دشمن همکاری کنید، برای اینکه شما تنبیه خواهید شد، پست خواهید شد، رام خواهید شد.

این سوژه در ایران نیز شناخته شده است. در نیمه دوم سده ششم پیش از زاده شدن مسیح، شاه بزرگ ملت های بزرگ بسیاری را فتح کرد. این مردم، یا زیر دستان آنها، بخش از نگارگری شاهنشاهی شدند.

سر ستون گاو از شوش (موزه لوور، فرانسه)

برای نمایش این اندیشه که دیگران زیر دست هستند، ایرانیان از تندیس های چهارپایان استفاده کردند. برای نمونه، سر ستون ها ( بالای یک ستون که آن را به پایه نگاه دارند سقف می رساند ) در کاخ ها معمولاً شکل یک گاو یا گربه سان بالدار بودند. تناسب آشکار است: مانند یک دال یا یک گاو وحشی، ملت ها زیر فرمان شاه بودند.

گاهی، آدم ها به عنوان نگاه دارنده های یک وزن زیاد نگاشته می شدند: برای نمونه، در گور های شاهنشاهی در نقش رستم، ما شاه را می بینیم، که بر روی دو جایگاه ایستاده است. این جایگاه ها به وسیله مردان ای نگاه داشته شده اند، که احتمالاً ملت های زیر فرمان را نشان می دهد. نمونه دیگر، نمایش شاه در دروازه ای در پارسه است، که در آن، شاه روی تخت شاهی نشسته که با سه ردیف از انسان ها نگاه داشته شده است.

نقش برجسته از پارسه ( تالار 100 ستون )

کاریاتید های آتنی، زنان آتنی را نشان نمی دهند، موهای آنها غیر معمول کوتاه شده است و مانند زنان پلوپونسی است. این چیزی است که می توانیم با اطمینان بگوییم. این وسوسه انگیز است ک ریشه ای ایرانی برای کاریاتید ها بیابیم، زیرا که در هنر یونانی هیچ ریشه آشکاری وجود ندارد. ولی هنگام ای که تلاش داریم یک تاثیر ایرانی را بسازیم، باید بیشتر اندیشه کنیم. چرا آتنی ها نقش چهارپایان را کپی نکردند ؟ و نقش زنان را به کار بردند؟

اگر از امکان اینکه مردان آتنی با زن هایشان مانند چهارپایان رفتار می کردند چشم پوشی کنیم ( که البته امکان دارد ) یک پاسخ ممکن است این باشد که آتنی ها تنها ایده کلی این نمایاندن را تقلید کردند. در نمونه ایرانی، چهارپایان اسیر، یا انسان ها یک چیز خیلی سنگین را نگاه داشته اند، که همانگونه که پیدا است، اساس اسارت است. همین نشان در حالت یونانی یافت می شود: کاریاتید ها یک چیز خیلی سنگین را نگاه داشته اند. این بار، آنها چهارپا نیستند، بلکه زن هستند، ولی این یک دلیل دارد، همانگونه که در سنگ تراشی پارتنون دیدیم، آتنی ها یک اندیشه کلی را برای یک حالت وِیژه آماده کردند. آنها یک نمونه سخت را به کار گرفتند، زیر دستی خجالت آور زنان کاریا، برای اینکه نشان دهند که آماده اند تا مردم را به فرمان خود در بیاورند، همان کار ای که ایرانیان کردند.

این لزوماً خواسته آنها نبوده است، ولی آتنی ها آن را انجام دادند. در بخش پسی، ما با سیاست امپریالیستی کنار خواهیم آمد. در سال های پس از جنگ با ایران، آتن امپراتوری خورد را گسترش داد و بخش های بیشتر ای از جهان یونانی را با نیروی دریایی برتر خود به دست آورد. و این مشکلات تازه ای را در مدیریت امپراتوری ایجاد کرد، و آتنی ها می خواستند موثر ترین راه ممکن برای کنار آمدن با آنها را به کار گیرند. احتمالاً به دور دست ها نگاه کردند که چگونه امپراتوری هخامنیشی این گونه مشکلات را حل کرده است. البته ممکن است که رهبران یونان همه اصل و اندیشمندان خلاق ای بوده باشند، ولی در بخش پسی این نوشتار نشان خواهیم داد که اشارت ای هست که نشان می دهد آنها راه حل های ایرانیان را کپی کردند.

برگردان از: http://www.livius.org/ia-in/influence/influence06.html

پی نوشت: درباره سر ستون های گاو که نویسنده این نوشتار با اطمینان تمام در مورد آنها سخن گفته است، نوشته ای در دست آماده سازی است که با دلایل ساده ثابت می کند این سر ستون ها گاو نیستند بلکه اسپ هستند. پس از آماده سازی، پیوند آن نوشته اینجا نیز گذاشته خواهد شد و همچنین بخش ای از بررسی کلی ما از این نوشتار پس از پایان برگردان بخش دهم خواهد بود.
با سپاس