تاثیر ایران بر یونان ( بخش هشتم )

این نوشته را ژانین باککر در تارگاه Livius نوشته است، برگردان بخش هشتم آن به پارسی بی هیچ کمی و کاستی اینجا گذاشته شده است. ولی در پایان، پس از برگردان بخش دهم، به پرسش ها و ناگفته هایی درباره بخش هایی از این نوشته پرداخته خواهد شد.

سیاست: باشگاه دیلیان

یک ای از نکته های جالب باشگاه دیلیان این بود که یک امپراتوری بین دریایی بود. پیشتر، شوراهای یونانی همه در خشکی بودند. یک امپراتوری بین دریایی نیازمند گونه دیگر ای از سازماندهی است. دست کم به دلیل اینکه خطوط ارتباطی در زمستان با مشکل رو به رو می شود، اگر چه جا به جایی بین اعضاء ارزان تر است. به همین دلیل امکان آن کم است که یک باشگاه یونانی الگویی برای امپراتوری آتنی بوده است، و این ممکن است که بخش باختری امپراتوری هخامنیشی - با خطوط بین دریایی برای ارتباط و نیروی پویای دریایی - ریشه این الگوگیری باشد.

سازمان بین دریایی بخش باختری امپراتوری هخامنیشی نتیجه فتح مصر به دست شاه کمبوجیا بود ( 525 پ.ز.م )، که تنها پس از ساخت نیروی دریایی بزرگ شاهی، ممکن بود. ( بدون برتری دریایی، برای یک ارتش رد شدن از کویر سینا ناممکن بود، برای اینکه هر ارتش ای که به باختر می تاخت برای نیروهای دریایی مصری آشکار می شد. )


باشگاه دیلیان

پس از آنکه مصر شکست خورد و به امپراتوری هخامنیشی افزوده شد، ضروری بود که نیروی دریایی را برای کنترل این منطقه تازه نگاه دارند. مردمان بسیار و سیم و زر فراوان برای نگاهداری و بازسازی و تعمیرات نیاز بود، و در نتیجه داریاواوش بزرگ باج ها را پولی نمود ( در کتاب 3 تاریخ ها از هرودت، نوشته شده است ). اگر چه هنوز هم پرداخت کالا ممکن بود، ولی پرداخت های نقدی ترجیح داده می شد.

بنا بر این، سازمان بخش باختری امپراتوری هخامنیشی خیلی زیاد بر نیروی دریایی استوار بود، و آتنی ها بخش هایی از آن را کپی کردند. برای نمونه، کشتی های نیروی دریایی ایرانی ملوان های گوناگون داشتند: پاروزن ها از بخش های گوناگون امپراتوری بودند. کشتی های آتنی نیز بخش ای با آتنی ها پر می شد و بخش ای با همپرچمان آنان. شهرهایی در امپراتوری هخامنیشی می توانستند به جای پرداخت مالیات، برای کشتی ها ملوان فراهم کنند؛ شاهان این را با ارزش می دانستند، زیرا شهر ای که بخش ای از مردانش را می فرستاد، احتمال شورش آن کمتر بود. آتنی ها نیز همین کار را کردند.

ولی مورد اصلی، سیستم باج دهی است. پس از آن که یونانی ها ایرانیان را شکست دادند، یونانی ها سازمان مالی شهرهای یونانی نشین (در باختر ترکیه امروزی) را به دست گرفتند. پس از شورش شهرهای یونانی نشین، آرتافره، فرماندار لیدی و شهرهای یونانی نشین، برای شهرهای یونانی نشین مالیات ای گذاشته بود و آتنی ها این سیستم را دگرگون نکردند. هر چهار سال، آتنی ها و زیردستان آنها، اندازه مالیات را بازبینی می کردند.

دست کم در تئوری، شهرهای زیردست می توانستند درباره اندازه مالیات ای که باید به سروران خود بپردازند، چانه زنی کنند، و این انگیزه می دهد که این حقیقت را به سخن هرودت درباره شاه داریاواوش پیوند دهیم که گفته است "او یک بازرگان (کپلوس) است زیرا درباره همه چیز چانه می زند. این به راستی جالب است، زیرا از یک شاه انتظار نمی رود که درباره اندازه باج فرماندهی اش با زیردستان خود وارد معامله شود.

چانه زنی بین فرمانده - چه ایرانی چه آتنی - یک خودخواستگی و برابری را نشان می دهد که شاید هم به راستی وجود نداشته. ولی رویای آن بی کم و کاستی در هر دو امپراتوری نگاه داشته شده بود.

برگردان: http://www.livius.org/ia-in/influence/influence08.html

* باج همان مالیات امروزی است. منظور آن باج نیست که اکنون در ادبیات رایج است.